br. 011-00-29/26-02 datum: 29.5.2026.
REGULATORNO TELO ZA ELEKTRONSKE MEDIJE
11000 BEOGRAD
Trg Nikole Pašića br. 5
Poštovani/e,
Poverenik za zaštitu ravnopravnosti, u okviru nadležnosti propisanih Zakonom o zabrani diskriminacije,[1] prati sprovođenje zakona i drugih propisa, ukazuje na pojave diskriminacije i društvene okolnosti koje pogoduju njenom širenju, kao i na propuste u postupanju organa javne vlasti koji mogu doprineti normalizaciji diskriminacije i širenja stereotipa u javnom prostoru.
Imajući u vidu značaj medija u oblikovanju javnog mnjenja i društvenih stavova, kao i ulogu Regulatornog tela za elektronske medije u nadzoru nad radom pružalaca medijskih usluga, Poverenik ukazuje na poseban značaj blagovremenog, doslednog i delotvornog postupanja u slučajevima medijskih sadržaja kojima se putem diskriminatornih narativa podstiču predrasude, stigmatizacija, netrpeljivost i diskriminacija prema licima i grupama lica na osnovu njihovih ličnih svojstava.
Poverenik je i u poslednjem Godišnjem izveštaju o stanju u oblasti zaštite ravnopravnosti koji je predat Narodnoj skupštini u martu 2026. godine ukazao da su u javnom i medijskom prostoru i dalje prisutni diskriminatorni i uvredljivi govor, govor mržnje, kao i različiti oblici stereotipizacije i etiketiranja lica i grupa lica na osnovu njihovih ličnih svojstava. U Izveštaju je posebno naglašeno da neodgovorno izveštavanje, upotreba diskriminatorne terminologije, generalizacija i povezivanje nacionalne ili etničke pripadnosti sa kriminalom, nasiljem i drugim negativnim pojavama doprinose učvršćivanju predrasuda, netrpeljivosti i socijalne distance prema pojedinim društvenim grupama.
S tim u vezi, neposredni povod za ovo obraćanje Poverenika predstavljaju medijski sadržaji emitovani i prenošeni prethodnih dana u kojima se pripadnici romske nacionalne manjine generalizujuće povezuju sa krađama, narušavanjem bezbednosti železničkog saobraćaja i drugim protivpravnim ponašanjem, kroz stereotipne navode kojima se učvršćuju negativni društveni stavovi prema romskoj zajednici. Posebno zabrinjava kada se ovakvi narativi emituju putem medija sa velikim dometom i uticajem, jer se time stereotipi i predrasude dodatno učvršćuju i predstavljaju kao prihvatljiv deo javnog diskursa.
Ujedno ukazujemo i na povećani broj pritužbi i obraćanja građana i građanki na rad elektronskih medija ali i na dobre prakse pojedinih medija koji postupaju po datim preporukama Poverenika i odmah uklanjaju sporne diskriminatorne sadržaje ili komentare.
Zabrinjavaju i javni narativi kojima se relativizuje ili diskredituje uloga nezavisnih institucija nadležnih za zaštitu ljudskih prava i ravnopravnosti, jer takvi narativi mogu doprineti slabljenju poverenja građana i građanki u institucionalne mehanizme zaštite. Upravo zbog značaja očuvanja poverenja u institucije i zaštite ljudskih prava, blagovremeno i dosledno postupanje nadležnih regulatornih tela od posebnog je značaja u situacijama kada medijski sadržaji imaju diskriminatorni karakter. Uloga regulatornih tela ne može se svesti na formalno postojanje nadležnosti, već podrazumeva aktivnu i doslednu primenu mehanizama zaštite u situacijama kada medijski sadržaji mogu doprineti širenju predrasuda, stigmatizacije i diskriminacije.
Imajući u vidu značaj slobode izražavanja u demokratskom društvu, Poverenik ukazuje da ovo pravo ne podrazumeva pravo na širenje stereotipa i govora kojim se podstiče netrpeljivost prema pojedinim društvenim grupama. Poverenik podseća da Ustav Republike Srbije[2] u članu 21. zabranjuje svaku diskriminaciju, neposrednu ili posrednu, po bilo kom osnovu, dok član 46. jemči slobodu mišljenja i izražavanja, propisujući istovremeno da se sloboda izražavanja može zakonom ograničiti, između ostalog, radi zaštite prava i ugleda drugih. Zakonom o zabrani diskriminacije zabranjeno je svako neopravdano pravljenje razlike i nejednako postupanje prema licima ili grupama lica na osnovu njihovih ličnih svojstava, uključujući i nacionalnu pripadnost i etničko poreklo.
Zakonom o elektronskim medijima[3] propisano je da se uređivanje odnosa u oblasti elektronskih medija zasniva, između ostalog, na načelu zaštite ljudskih prava i sloboda, ljudskog dostojanstva, zabrane govora mržnje i ostvarivanja interesa javnosti. Odredbom člana 71. ovog zakona propisano je da pružalac medijske usluge ne sme objavljivati programske sadržaje kojima se podstiču diskriminacija, mržnja ili nasilje prema licima ili grupama lica po osnovu njihovog stvarnog ili pretpostavljenog ličnog svojstva. Takođe, Zakon o javnom informisanju i medijima[4] propisuje da se idejama, mišljenjima i informacijama koje se objavljuju u medijima ne sme podsticati diskriminacija, mržnja ili nasilje prema licima ili grupama lica zbog njihovog ličnog svojstva, kao i da su mediji dužni da podstiču javnu raspravu u duhu tolerancije i poštovanja ljudskih prava.
Poverenik podseća i na odredbe Pravilnika o zaštiti ljudskih prava u oblasti pružanja medijskih usluga,[5] kojima je propisano da pružalac medijske usluge ne sme objaviti programski sadržaj koji sadrži informacije kojima se podstiče, na otvoren ili prikriven način, diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica, između ostalog i zbog njihove nacionalne pripadnosti. S tim u vezi, Poverenik ukazuje da objavljivanje ovakvih sadržaja može biti suprotno navedenim propisima, nezavisno od toga da li su diskriminatorni stavovi izneti od strane zaposlenih u mediju ili trećih lica.
Članom 18. stav 2. je propisano da naročito nije dozvoljeno prilikom izveštavanja o krivičnom ili drugom protivpravnom delu isticati nacionalnu, etničku, rasnu, versku ili drugu pripadnost, orijentaciju ili opredeljenje lica za koje postoji sumnja da je to delo učinilo ili koje je osuđeno za to delo, osim ako je to svojstvo od značaja za pravilno razumevanje informacije koja se objavljuje.
Imajući u vidu navedeno, Poverenik preporučuje Regulatornom telu za elektronske medije:
– da, u okviru svojih zakonom propisanih nadležnosti, dosledno, blagovremeno i delotvorno prati i razmatra medijske sadržaje u kojima se putem stereotipizacije i diskriminatornih narativa podstiču predrasude, netrpeljivost, stigmatizacija i socijalna distanca prema licima i grupama lica na osnovu njihovih ličnih svojstava, a naročito prema pripadnicima nacionalnih manjina, kao i da u takvim slučajevima koristi zakonom propisana ovlašćenja radi zaštite dostojanstva, ravnopravnosti i ljudskih prava u medijskom prostoru.
Poverenik, na kraju, ukazuje da mediji imaju izuzetno značajnu ulogu u oblikovanju javnog diskursa i društvenih stavova. Zbog toga je od posebnog značaja da medijski prostor ne postane mesto normalizacije stereotipa i predrasuda, te diskriminatornih narativa, već prostor u kome se podstiču tolerancija, poštovanje ljudskih prava i ravnopravnost svih lica i društvenih grupa bez obzira na njihova stvarna ili pretpostavljena lična svojstva.
Potrebno je da Regulatorno telo za elektronske medije obavesti Poverenika za zaštitu ravnopravnosti o postupanju po ovoj preporuci u roku od 30 dana od dana prijema ove preporuke mera za ostvarivanje ravnopravnosti i zaštite od diskriminacije.
U skladu sa zakonom, nije propisana mogućnost izjavljivanja žalbe ili prigovora protiv zaključaka i drugih pravnih akata koje Poverenik donosi.
[1] „Službeni glasnik RS”, br. 22/09 i 52/21
[2] „Službeni glasnik RS“, broj 98/06
[3] „Službeni glasnik RS“, br. 92/23 i 51/25
[4] „Službeni glasnik RS”, br. 92/23 i 51/25
[5] „Službeni glasnik RS”, br. 43/2024
POVERENIK ZA ZAŠTITU RAVNOPRAVNOSTI
Milan Antonijević
492-26 Preporuka mera Regulatornom telu za elektronske medije 
