br. 07-00-264/2025-02 datum: 15. 7. 2026. godine

Postupajući u okviru zakonom propisane nadležnosti^[1] da prati sprovođenje zakona koji se tiču zabrane diskriminacije i preporučuje organima javne vlasti i drugim licima mere za ostvarivanje ravnopravnosti i zaštite od diskriminacije, Poverenik za zaštitu ravnopravnosti upućuje Gradu Boru

PREPORUKU MERA ZA OSTVARIVANjE RAVNOPRAVNOSTI I ZAŠTITE OD DISKRIMINACIJE

Poverenik za zaštitu ravnopravnosti preporučuje Gradu Boru:

– da ukoliko se ne planira raseljavanja porodica iz naselja „Zmajevo“ („Brezonik“) u ulici Herderova u Boru, u što kraćem roku obezbedi komunalnu infrastrukturu i adekvatne uslove stanovanja bez bezbednosnih i zdravstvenih rizika, kao i jednak sistemski pristup kada je u pitanju prijava prebivališta na Centar za socijalni rad Bor imajući u vidu važnost posedovanja ličnih dokumenata za ostvarivanje svih prava i usluga;

– da ukoliko je za ovo naselje planirano raseljavanje stanovnika, postupi u skladu sa Zakonom o stanovanju, antidiskriminacionim propisima i međunarodnim standardima i smernicama za raseljavanje građana iz neformalnih naselja, kao i da proces zbrinjavanja sprovede u saradnji i uz aktivno učešće stanovnika ovog naselja, poštujući njihove potrebe i pravo na učešće u donošenju odluka.

Grad Bor obavestiće Poverenika za zaštitu ravnopravnosti o preduzetim merama u cilju sprovođenja ove preporuke, u roku od 30 dana od dana prijema preporuke mera za ostvarivanje ravnopravnosti.

Protiv ove preporuke mera za ostvarivanje ravnopravnosti, u skladu sa zakonom, nije dopuštena žalba niti bilo koje drugo pravno sredstvo.

Obrazloženje

Povereniku za zaštitu ravnopravnosti obratili su se pritužbom dva udruženja građana protiv Gradske uprave Grada Bora u ime pripadnika romske nacionalne manjine koji žive u nekadašnjem radničkom naselju u ulici Herderova u Boru. Navode da pritužbu zasnivaju na činjenicama prikupljenim kroz razgovor sa stanovnicima i neposrednim uvidom tokom posete naselju, kao i na informacijama sadržanim na sajtu Geodetsko-katastarskog informacionog sistema i u dokumentima lokalnih javnih politika kao što su Lokalni akcioni plan za socijalno uključivanje Roma i Romkinja u gradu Boru za period od 2021. do 2023. godine u Boru, Lokalni plan upravljanja otpadom grada Bora za period od 2023. do 2032. godine i Stambena strategija opštine Bor 2015 do 2025. godine (nacrt). Dalje je navedeno da je nekadašnje radničko naselje podignuto tokom 60-tih godina 20. veka i sastoji se od šest zgrada (ulica Herderova br. 4, 6, 8, 10, 12 i 14), svaka sa po dvadeset stambenih jedinica, ali da nisu sve naseljene. Ukazano je da u naselju živi približno 85 porodica, što broji oko 300 stanovnika, od toga oko 200 dece, kao i da neki od stanara tu žive više od 50 godina, dok su se drugi doseljavali vremenom, kako su radnici dobijali smeštaj na drugim lokacijama u gradu. U dokumentima gradske uprave ovo naselje se još naziva „Zmajevo“ ili „Brezonik“ i poznato je kao „romsko“ naselje. U navedenom lokalnom akcionom planu za Rome je istaknuto da romske porodice žive u kolektivnim zgradama, u neodgovarajućim uslovima i sa neurađenom komunalnom infrastrukturom.

U obraćanju udruženja je posebno ukazano na nekoliko problema: nemogućnost prijave prebivališta, nedostatak javne infrastrukture i javnih usluga, kao i stambena nesigurnost. Navedeno je da su objekti u Herderevoj ulici isknjiženi iz stambenog fonda, kao i da se u evidenciji katastra nepokretnosti objekti nalaze na katastarskim parcelama koje su u privatnom vlasništvu Serbia Zijin Copper doo Bor. Dalje je navedeno da su do pre nekoliko godina stanovnici ovog naselja mogli da prijave prebivalište na adresu u Herderevoj ulici. Međutim, nakon prelaska ovih parcela iz javne svojine u privatno vlasništvo kompanije, ova praksa je obustavljena. Nakon toga jedan broj lica je uspeo da prijavi prebivalište na adresi lokalnog centra za socijalni rad, a mnogima je to onemogućeno iz nedovoljno jasnih i transparentnih razloga. Odsustvo sistematskog rešenja onemogućava da sva lica koja žive ili se rode na ovoj lokaciji mogu da izvrše prijavu prebivališta, te pribave lična dokumenta kao preduslov za ostvarivanje drugih prava.

Dalje je ukazano da su stanovnici ovog naselja izneli primedbu da više ne postoji javna rasveta na glavnoj ulici ispod naselja, na potezu između autobuskog stajališta Zmajevo i stajališta Brezonik, da su stubovi ulične rasvete ili uklonjeni ili na preostalim nikada nisu zamenjene pokvarene sijalice. Nedostatak javne rasvete ugrožava bezbednost svih stanovnika naselja, ali posebno bezbednost dece prilikom povratka iz škole iz popodnevne smene. Ukazuju da javna rasveta ne postoji samo na delu puta koji prolazi pored naselja, dok je pre i posle naselja ulično svetlo u funkciji.  Dalje je navedeno da su usluge upravljanja komunalnim otpadom neadekvatne, sa samo jednim kontejnerom za sve stanovnike, kao i da je lokalna samouprava odbila da organizuje redovno odnošenje otpada ukoliko porodice ne plaćaju fiksni mesečni iznos, što je neizvodivo za većinu stanovnika koji žive od socijalne pomoći. Otpad se odnosi periodično, tek kada predstavnik naselja obavesti lokalnu samoupravu i nadležne službe uspeju da organizuju preuzimanje komunalnog otpada.

Ukazano je i na problem sa snabdevanjem električnom energijom, jer mnogi stanovnici ne mogu da pristupe struju zbog dugovanja koja potiču od prethodnih stanara, a nedostatak stambenih prava komplikuje njihov položaj. Takođe, nedostatak asfaltiranih puteva dodatno otežava kretanje stanovnika. Tokom kišnih perioda, dotrajali makadamski put do naselja i zemljani put u naselju postaju neprohodni, što dodatno izoluje zajednicu i ograničava mogućnost za socijalnu i ekonomsku integraciju.

U pritužbi se ukazuje da je stambena nesigurnost gorući problem u naselju. Mnogi Romi žive godinama u ovom naselju, verujući da je to privremeno rešenje dok ne budu preseljeni. Problem neadekvatnih uslova stanovanja u naselju „Brezonik“ i potreba za preseljenjem romskog stanovništva prepoznata je još pre deset godina u Nacrtu Stambene strategije opštine Bor za period od 2015. do 2025. godine i u Lokalnom akcionom planu za socijalno uključivanje Roma, međutim lokalne vlasti nisu preduzele konkretne korake za obezbeđivanje održivih stambenih rešenja za stanovnike ovog naselja. Rudarska kompanija koja je vlasnik parcela na kojima je naselje je izjavila da nema ništa protiv da stanovnici ostanu u naselju, ali nije preuzela odgovornost za poboljšanje njihovih životnih uslova.

Podnosioci pritužbe smatraju da je Gradska uprava grada Bora, propuštanjem da preduzme odgovarajuće mere, stanovnicima naselja „Zmajevo“ („Brezonik“) koje se nalazi u Herderevoj ulici u Boru, i koje pretežno čine pripadnici romske nacionalne manjine, onemogućen ravnopravan položaj u pristupu javnim uslugama i da je Gradska uprava grada Bor izvršila povredu načela jednakosti iz člana 4 Zakona o zabrani diskriminacije, načela jednakih prava i obaveza iz člana 8. ovog zakona, kao i povredu zabrane diskriminacije iz čl. 15, 17 i 24. Zakona o zabrani diskriminacije.

U dopuni pritužbe je navedeno da nemaju saznanja da su se građani ovog naselja formalno obraćali gradskoj upravi povodom navedenih problema, kao i da su stanovnici izjasnili da su imali bezuspešne pokušaje prethodnih godina da usmeno ugovore sastanak sa predstavnicima gradske uprave, ali da je svakako lokalna samouprava upoznata sa navedenim problemima preko lokalnog koordinatora za romska pitanja. Navedeno je i da su se povodom pogoršanja životnih uslova koje je nastalo kao posledica intenzivnih rudarskih aktivnosti, 21. marta 2025. godine obratili zahtevom za pristup informacijama od javnog značaja i podneli pritužbe Ministarstvu rudarstva i energetike, te mogu, ukoliko su te informacije od značaja za odlučivanje po pritužbi, da ih proslede Povereniku.

Pre svega, Poverenik ukazuje na odredbe Ustav Republike Srbije^[2] kojima se u članu 21. Ustava zabranjuje svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta. Članom 76. stav 3. Ustava propisano je da se ne smatraju diskriminacijom posebni propisi i privremene mere koje Republika Srbija može uvesti u ekonomskom, socijalnom, kulturnom i političkom životu, radi postizanja pune ravnopravnosti između pripadnika nacionalne manjine i građana koji pripadaju većini, ako su usmerene na uklanjanje izrazito nepovoljnih uslova života koji ih posebno pogađaju.

Ustavna zabrana diskriminacije bliže je razrađena Zakonom o zabrani diskriminacije, koji u članu 4. propisuje da su svi jednaki i uživaju jednak položaj i jednaku pravnu zaštitu, bez obzira na lična svojstva, te da je svako dužan da poštuje načelo jednakosti, odnosno zabranu diskriminacije. Odredbom člana 24. Zakona o zabrani diskriminacije zabranjena je diskriminacija nacionalnih manjina i njihovih pripadnika na osnovu nacionalne pripadnosti, etničkog porekla, verskih uverenja i jezika. Takođe, odredbom člana 27a stav 1. ovog zakona propisano je da diskriminacija u oblasti stanovanja postoji ako se na osnovnu ličnog svojstva lica ili grupe lica uskraćuje ili otežava pristup programima stambene podrške, odbije ostvarivanje prava iz oblasti stanovanja, za omogućavanje pristupa programima stambene podrške traži ispunjenje uslova koji se ne postavljaju drugim licima ili grupi lica, odnosno ako se u pristupu programima stambene podrške neopravdano omogući prvenstvo drugom licu ili grupi lica.

Zakon o lokalnoj samoupravi[3] propisano je da jedinica lokalne samouprave ima svojstvo pravnog lica (član 12), dok su nadležnosti opštine propisane u članu 20. ovog zakona. Opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, između ostalog, donosi svoj statut, budžet i završni račun, prostorni i urbanistički plan i program razvoja opštine, kao i strateške planove i programe lokalnog ekonomskog razvoja; uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti, lokalni prevoz, korišćenje građevinskog zemljišta i poslovnog prostora; stara se o izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i korišćenju lokalnih puteva i ulica i drugih javnih objekata od opštinskog značaja. Dalje je odrebama člana 23. propisano da se odredbe ovog zakona koje se odnose na opštinu primenjuju i na grad, ako ovim zakonom nije drukčije određeno i da grad vrši nadležnosti opštine, kao i druge nadležnosti i poslove državne uprave, koji su mu zakonom povereni (član 24).

Zakon o stanovanju i održavanju zgrada^[4] u članu 79. propisuje da ukoliko je neophodno izvršiti iseljenje i ukoliko lice sa članovima svog porodičnog domaćinstva nema u svojini drugu nepokretnost za stanovanje i nema dovoljno sredstava da obezbedi drugi smeštaj, to lice sa članovima svog porodičnog domaćinstva ostvaruje pravo na preseljenje u odgovarajući smeštaj koje obezbeđuje nadležni organ jedinice lokalne samouprave na čijoj teritoriji to lice ima prebivalište i koji je doneo rešenje o iseljenju. U stavu 3. istog člana propisano je da odgovarajući smeštaj za preseljenje treba da zadovolji: odgovarajuću lokaciju, u smislu pristupa osnovnoj komunalnoj infrastrukturi, nezagađenosti zemljišta, mogućnostima ostvarivanja prihoda i dostupnosti javnih usluga, a naročito u pogledu obrazovanja, zdravstvene i socijalne zaštite, cenovnu dostupnost stanovanja, u smislu smanjenja učešća u troškovima stanovanja u zavisnosti od visine primanja domaćinstva, u skladu sa odredbama ovog zakona o stambenoj podršci, licima koja ne mogu da plaćaju troškove stanovanja, odgovarajuće prostorne uslove stana, u smislu da korisna stambena površina stana po članu porodičnog domaćinstva ne može biti manja od 8 m², odgovarajuće uslove opremljenosti osnovnim električnim, vodovodnim i sanitarnim instalacijama, zadovoljavajuće uslove sa stanovišta sigurnosti i bezbednosti, u smislu fizičke bezbednosti, kao i zaštite od hladnoće, vlage, toplote, kiše, vetra i ostalih nepovoljnih klimatskih uticaja, fizičku pristupačnost objekta u skladu sa propisom koji uređuje nesmetano kretanje i pristup osobama sa invaliditetom, deci i starim osobama, uvažavanje kulturne prikladnosti stanovanja lica koje se preseljava. Dalje, članom 80. navedenog zakona propisano je da državni i drugi organi, kao i drugi subjekti koji učestvuju u sprovođenju postupaka iseljenja i preseljenja, dužni su da ga sprovode u skladu sa principima zakonitosti, što znači da odlučuju i postupaju na osnovu zakona i drugih opštih akata, kao i opšteprihvaćenih pravila međunarodnog prava i potvrđenih međunarodnih ugovora, srazmernosti, koja znači korišćenje mera koje su za lica pogođena iseljenjem i preseljenjem najpovoljnija, ako se njima postižu svrha i cilj zakona, zaštite dostojanstva, što znači da poštuju i štite dostojanstvo lica koja su pogođena iseljenjem i preseljenjem, zaštite posebno ugroženih lica, što znači da prilikom sprovođenja postupaka štite prava posebno ugroženih lica, naročito žena, dece, samohranih roditelja, porodica sa troje i više dece, žrtve porodičnog nasilja, lica preko 65 godina starosti i osoba sa invaliditetom, međusobne saradnje, što znači da su državni i drugi organi, kao i drugi subjekti koji učestvuju u sprovođenju postupaka iseljenja i preseljenja, dužni da međusobno sarađuju u cilju zaštite ljudskih i manjinskih prava i ostvarivanja najboljih interesa lica koja su pogođena ovim postupcima.

Dokumentom „Osnovni principi i smernice u vezi evikcija i raseljavanja zasnovanih na razvoju“, koje je sačinio specijalni izvestilac Visokog komesara Ujedinjenih nacija, državama koje sprovede raseljavanje građana iz neformalnih naselja pružaju se saveti u vezi mera i procedura koje treba primeniti kako se raseljenja ne bi odvijala u suprotnosti sa postojećim međunarodnim standardima ljudskih prava. Ovaj dokument posebnu pažnju pridaje kako samom procesu raseljavanja, tako i procesu koji sledi nakon preseljenja, odnosno, propisani su kriterijumi adekvatnog stanovanja u alternativnom smeštaju koji se, između ostalog, odnose na: prostorije i infrastrukturu koja obuhvata pijaću vodu, energiju za kuvanje, grejanje i osvetljenje, sanitarne uređaje i prostorije za pranje, uslove za skladištenje hrane, kanalizaciju; stambeni prostor koji ispunjava uslove za stanovanje, pružajući stanovnicima adekvatan prostor, zaštitu od hladnoće, vlage, topline, kiše, kao i od građevinskih opasnosti ili izvora zaraze, garantujući fizičku bezbednost ukućana, pristup mogućnosti zapošljavanja, zdravstvenim uslugama, školama i socijalnim ustanovama^[5]. Prilikom odlučivanja da li je određeni alternativni smeštaj adekvatan za stanovanje, propisana je obaveza poštovanja određenih pravila koja se odnose na saradnju nadležnih organa sa raseljenim licima, uz njihovo puno učešće u procesu preseljenja. Takođe, propisano je da niko od raseljenih lica ne sme da trpi štetu u pogledu ljudskih prava, odnosno, prava na kontinuirano poboljšanje životnih uslova^[6].

Poverenik podseća da međunarodni standardi u postupku preseljenja obuhvataju sprovođenje mera i poštovanje kriterijuma pre preseljenja, za vreme preseljenja i nakon preseljenja. S tim u vezi, treba napomenuti da Komitet UN za ekonomska, socijalna i kulturna prava u Opštem komentaru br. 7. navodi da evikcije, odnosno, rušenja ne treba da za posledicu imaju da pojedinac postane beskućnik ili podložan povredama drugih ljudskih prava i da država članica mora da preduzme sve odgovarajuće mere kako bi omogućila dostupan adekvatan alternativni smeštaj ili preseljenje. Evropski sud za ljudska prava stao je na stanovište da evikcija iz objekta, u slučaju kada organ javne vlasti nije obezbedio adekvatan alternativni smeštaj, predstavlja povredu prava na poštovanje privatnog i porodičnog života iz člana 8. Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Integracija pripadnika romske nacionalne manjine, uz obezbeđivanje adekvatnih i humanih uslova života, predstavlja jedan od najznačajnijih ciljeva i afirmativnih mera strategije socijalne inkluzije Roma i Romkinja. Problem stanovanja Roma u Srbiji veoma je kompleksan, s obzirom da neadekvatni uslovi stanovanja i život u neformalnim naseljima znatno otežavaju pristup drugim ekonomskim i socijalnim pravima. Jedan broj Roma živi u nelegalnim naseljima u uslovima koji su daleko ispod standarda. Poverenik za zaštitu ravnopravnosti podseća da je u skladu sa Opštim komentarom broj 4. Komiteta Ujedinjenih nacija za ekonomska, socijalna i kulturna prava, pitanje pravne sigurnosti stambenog statusa od centralnog značaja za ostvarivanje prava na adekvatno stanovanje jer od njega zavisi zaštita od prinudnih iseljenja, uznemiravanja i ometanja u uživanju prava na stanovanje.

S obzirom da se gradonačelnik Grada Bora nije izjasnio na navode iz pritužbe, Povereniku je nepoznato šta lokalna samouprava preduzima u pogledu poboljšanja života Roma i Romkinja u naselju „Zmajevo“ („Brezonik“) u ulici Herderova u Boru. Iz istih razloga Poverenik nema saznanja šta grad Bor preduzima radi rešavanja dugogodišnjih problema ovih građana i građanki prilikom namere da prijave prebivalište na teritoriji grada gde godinama faktički i stanuju. Poverenik je iz medija došao do saznanja da Grad Bor razmatra raseljavanje romskih porodica koje žive u blizini rudarskog kopa u Boru, međutim ne i do pouzdanih informacija da se planira raseljavanje porodica koje žive u naselju „Zmajevo“ („Brezonik“) u ulici Herderova.

U Strateškom planu za socijalnu politiku grada Bora 2024-2029[7] navedeno je da „po popisu iz 2022. godine u gradu živi 28.822 građana od kojih je 1.341 stanovnik Roma što čini oko 4,65% ukupne populacije u gradu Boru. Pretpostavka je da  Roma u Boru ima između 3.000 i 3.500.  Romi u Boru zauzimaju marginalnu poziciju, nižeg obrazovnog i socio-kulturni nivo sa visokom stopom nataliteta. Žive u zatvorenim subgrupama na periferiji u nekonformnim i nehigijenskim stanovima, od kojih najmanje polovina ne ispunjava kriterijume ni nužnog smeštaja. (…) Ukorenjeni tradicionalizam i predrasude prema Romima kao i niska obrazovna struktura otežavaju zapošljavanje i adekvatnu integraciju Roma u društvo.“ Dalje je navedeno: „Uvođenjem mobilnog tima za inkluziju Roma sačinjenog od romskih aktivista ali i relevantnih  predstavnika institucija koji kroz rad na terenu utvrđuju činjenice o socio-ekonomskom, zdravstvenom, obrazovnom statusu romskih porodica, a sve u cilju preduzimanja adekvatnih mera u rešavanju problema i pružanju podrške.“

Poverenik podseća da je u Strategiji za socijalno uključivanje Roma i Romkinja u Republici Srbiji za period od 2022. do 2030. godine[8] ukazano da problemi u oblasti stanovanja Roma i Romkinja upućuju na to da u jedinicama lokalne samouprave ne postoji urbanističko-planska dokumentacija za romska naselja kao osnova za unapređenje uslova stanovanja romske nacionalne manjine. Takođe, nedovoljan je kvalitet postojećih urbanističkih planova. Dalje je dalje navedeno da neopremljenost podstandardnih romskih naselja adekvatnom komunalnom infrastrukturom i drugim servisima ima za posledicu i da značajan procenat objekata nije priključen na komunalnu infrastrukturu. Slaba infrastrukturna opremljenost naselja, neredovno odnošenje čvrstog komunalnog otpada iz naselja, ali i specifični problemi sa visokim podzemnim vodama, rizicima izlivanja neregulisanih tokova i sl., mogu da dovedu do ozbiljnih zdravstvenih problema stanovnika. Pitanje priključenja objekata na infrastrukturu tiče se njene izgradnje, kao i legalnosti izgrađene mreže i objekata, što je osnov za kasniju uknjižbu izvedenih radova na ime odgovarajućih komunalnih preduzeća, pa je preduslov za realizaciju ovih mera izrađena urbanističko-planska dokumentacija i regulisan imovinsko-pravni status zemljišta na kome se izvode infrastrukturni radovi. Takođe, prilikom priključivanja objekata na infrastrukturu problem predstavljaju visoke cene dažbina za priključke, nedostatak sredstava siromašnih domaćinstava za plaćanje računa, kao i nepostojanje adekvatnih unutrašnjih instalacija u kućama.

Poverenik nema inoformacije da li Grad Bor planira uređenje naselja „Zmajevo“ („Brezonik“) u ulici Herderova ili raseljavanje porodica. U Strategiji za socijalno uključivanje Roma i Romkinja u Republici Srbiji za period od 2022. do 2030. godine je ukazano da izveštaji domaćih i međunarodnih institucija i organizacija ističu neadekvatnost procedura koje su primenjivane prilikom raseljavanja neformalnih romskih naselja – bez blagovremenog obaveštavanja stanara, bez obezbeđivanja bilo kakvog smeštaja ili uz obezbeđivanje smeštaja koji nije adekvatan, poput smeštanja u nestambene metalne kontejnere u segregiranim kontejnerskim naseljima u kojima nije obezbeđen pristup osnovnim uslugama, niti je obezbeđena podrška koja podstiče socijalno uključivanje. Značajan i sve izraženiji problem predstavlja postojanje stereotipa i negativnog javnog mnjenja usmerenog protiv raseljavanja Roma i Romkinja i odbijanja većinskog stanovništva da prihvati da se oni dosele u njihov komšiluk.

U Strategiji je dalje zaključeno da je opšte prisutno nepoznavanje standarda ljudskih prava od strane lokalnih samouprava koje sprovode raseljavanja i prinudna iseljenja. Najčešće im je nepoznato da se raseljavanje naselja kao mera može koristiti samo u izuzetnim situacijama kada nijedno drugo rešenje nije moguće, a da rešenje prevashodno treba tražiti u unapređenju postojećih naselja do nivoa koji međunarodno pravo smatra adekvatnim. Komitet Ujedinjenih nacija za eliminaciju rasne diskriminacije je 2011. godine naložio Republici Srbiji da, između ostalog, osigura da sva buduća raseljavanja budu bez prinudnih iseljenja.

Vlada Republike Srbije je u decembru 2025. godine donela Akcioni plan za 2026. i 2027. godinu za sprovođenje strategije za socijalno uključivanje Roma i Romkinja u Republici Srbiji za period 2022-2030. godine[9]. Nakon kratkog pregled rezultata ostvarenih za period važenja prethodnog akcionog plana, Vlada je u Akcionom planu dala sledeće preporuke u oblasti stanovanja: „Kada je u pitanju oblast stanovanja, za naredni period, prioritet treba da bude unapređenje infrastrukture i dostupnost osnovnih usluga (voda, struja, kanalizacija) u postojećim neformalnim naseljima. Potrebno je pojednostaviti i ubrzati postupke legalizacije stambenih objekata, uz posebne olakšice za romsku populaciju kako bi se povećala sigurnost njihovih stambenih prava. Sva preseljenja iz neformalnih naselja moraju biti pažljivo planirana i sprovedena uz konsultacije sa zajednicom, uz obezbeđivanje odgovarajuće podrške za integraciju u nove sredine. Potrebno je uočiti diskriminatorne prakse u dodeli socijalnih stanova ako postoje i raditi na njihovom eliminisanju, kako bi osiguralo ravnopravno učešće Roma. Takođe, u narednom periodu, potrebna je bolja saradnja između lokalnih i nacionalnih institucija u planiranju i sprovođenju mera za stanovanje, uz obezbeđivanje adekvatnih budžetskih sredstava. Preporuka je i da se uvedu subvencije za renoviranje postojećih stambenih objekata u kojima žive Romi, kako bi se unapredili uslovi stanovanja i povećala energetska efikasnost. I na kraju, važna preporuka je da je potrebno unaprediti sistem za redovno praćenje sprovedenih mera stanovanja i njihovih efekata, kako bi se identifikovale prepreke i omogućilo bolje planiranje u budućim fazama.“

Imajući u vidu sve navedeno, a polazeći od ovlašćenja propisanih članom 33. stav 1. tačka 9. Zakona o zabrani diskriminacije, Poverenik upućuje Gradu Boru ovu preporuku mera.

Grad Bor obavestiće Poverenika za zaštitu ravnopravnosti o preduzetim merama u cilju sprovođenja ove preporuke, u roku od 30 dana od dana prijema preporuke mera za ostvarivanje ravnopravnosti.

[1] Zakon o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik RS”, broj 22/09 i 52/21), član 33. stav 1. tač. 9.

[2] “Sl. glasnik RS“, br. 98/06 i 115/21

[3] „Službeni glasnik RS“, br. 129/2007, 83/2014 – dr. zakon, 101/2016 – dr. zakon, 47/2018, 111/2021 – dr. zakon

[4] „Sl. glasnik RS“, br. 104/16 i 9/20 – dr.zakon

[5] Poglavlje V, st. 55. Osnovnih principa i smernica u vezi evikcija i raseljavanja zasnovanih na razvoju

[6] Poglavlje V, st. 56. tač. d. i i. Osnovnih principa i smernica u vezi evikcija i raseljavanja zasnovanih na razvoju

[7] https://bor.rs/strategije-i-lok-akcioni-planovi/

[8] „Službeni glasnik RS“, br. 23/2022

[9] “Sl. glasnik RS”, br. 119/2025

POVERENIK ZA ZAŠTITU RAVNOPRAVNOSTI
Milan Antonijević

272-25 Preporuka mera – Grad Bor